ЛУКОИЛ МАКЕДОНИЈА и ЛУКОИЛ ХРВАТСКA: Како работи компанијата на два различни пазари?

ЛУКОИЛ МАКЕДОНИЈА повеќе од две децении е еден од најзначајните учесници на пазарот на нафтени деривати во Македонија. Со континуирани инвестиции во развојот на продажната мрежа, квалитетот на горивата, модернизацијата на бензинските станици и унапредувањето на услугите, ЛУКОИЛ успеа да изгради препознатлив бренд и лојална база на потрошувачи како на пзарот во Македонија, така и на пазарите во соседните земји.

Според достапните податоци од Регулаторната комисија за енергетика, денес ЛУКОИЛ е втор најголем синџир на бензински станици во Македонија и еден од двигателите на конкуренцијата на домашниот пазар.

Со околу 40 бензински станици распоредени низ целата држава, компанијата има значајно влијание врз снабдувањето со горива, но и врз поставувањето на современите стандарди во малопродажбата на нафтени деривати.

Токму поради тоа, ЛУКОИЛ МАКЕДОНИЈА заслужено се најде меѓу компаниите кои се дел од семејството на 200 НАЈГОЛЕМИ И НАЈУСПЕШНИ, како една од компаниите што успешно ги надминуваат предизвиците на нестабилниот енергетски пазар и успеваат да обезбедат континуитет во работењето.

Пазар кој и понатаму е зависен од глобалните случувања

Последните неколку години покажаа дека секторот на нафтени деривати е еден од најчувствителните и речиси секогаш е „прв на удар“ на глобалните економски и геополитички случувања.

Војната во Украина, нарушените синџири на снабдување, високата инфлација и нестабилните цени на суровата нафта создадоа сериозни предизвици за компаниите во целиот регион.

По турбулентните 2022 и 2023 година, во текот на 2024 година постепено почна да се чувствува стабилизација на пазарот. Иако цените на суровата нафта продолжија да осцилираат, тие се движеа во значително попредвидливи рамки отколку во претходните години, што им овозможи на компаниите подобро да ги планираат набавките и трошоците.

За Македонија ситуацијата е дополнително специфична, бидејќи земјата нема сопствено производство на сурова нафта и речиси целосно зависи од увоз. Тоа значи дека секое поголемо ценовно поместување на светските берзи речиси веднаш се рефлектира и врз домашниот пазар – што понатаму влијае и врз сите други сегменти на економијата.

Со оглед на тоа што суровата нафта и голем дел од нафтените деривати традиционално се тргуваат во американската валута, тоа значи дека домашните компании се изложени и на ризикот од движењето на курсот на американскиот долар.

Од тие причини, станува јасно дека работењето на компаниите во оваа индустрија не зависи исклучиво од нивната продажна стратегија или организациска ефикасност, туку во голема мера и од фактори врз кои тие немаат директно влијание.

Стабилна побарувачка и силна конкуренција

И покрај бројните предизвици, домашниот пазар во текот на 2024 година остана релативно стабилен. Побарувачката за горива не забележа поголеми осцилации, а снабдувањето функционираше без значителни прекини.

Во Македонија и понатаму доминираат неколку големи компании кои располагаат со развиени малопродажни мрежи. Ако се погледне одблиску начиничнот на работењето, јасно е дека конкуренцијата најчесто се води преку квалитетот на услугите, дополнителните содржини на бензинските станици, програмите за лојалност и ценовната политика.

Иако земјата ги следи светските трендови и бројот на електрични возила постепено расте, а европските политики сè повеќе го поттикнуваат користењето на алтернативни горива, дизелот и понатаму останува најзастапеното гориво во Македонија.

Причините за ова се добро познати – големиот број дизел автомобили, доминацијата на товарниот транспорт и значителниот удел на комерцијалните возила во вкупниот возен парк.

Тоа значи дека традиционалниот бизнис со продажба на бензин и дизел останува главен извор на приходи за сите компании во секторот, а ЛУКОИЛ Македонија како компанија чијашто примарна дејност е продажбата на нафтени деривати не отстапува од оваа ноорма.

Раст на приходите и значително подобрување на добивката

Во такви услови, финансиските резултати што ЛУКОИЛ МАКЕДОНИЈА ги оствари во 2024 година заслужуваат посебно внимание и анализа во рамки на проектот 200 НАЈГОЛЕМИ И НАЈУСПЕШНИ.

Компанијата се пласираше на 21. место на ранг-листата на најголеми компании во Македонија и на 77. место меѓу најуспешните компании.

Во текот на 2024 година ЛУКОИЛ МАКЕДОНИЈА оствари вкупни приходи од 9.410.011.522 денари, додека добивката пред оданочување достигна 261.094.812 денари.

Во споредба со претходната година, приходите пораснале за 5,89 проценти, што претставува солиден резултат за индустрија во која растот најчесто зависи од движењето на цените на горивата и вкупната потрошувачка и, како што споменавме на самиот почеток, од надворешни фактори што не може да се предвидат.

Уште повпечатлив е податокот дека добивката пред оданочување се зголемила за дури 64,37 проценти, што претставува раст повеќе од десет пати побрз од растот на приходите.

Тоа е еден од најважните показатели за квалитетот на работењето, бидејќи покажува дека компанијата не го зголемила финансискиот резултат само преку поголем промет, туку и преку поефикасно управување со оперативните трошоци, подобра организација и поефикасно користење на ресурсите.

Маржата на добивката пред оданочување во 2024 година изнесувала околу 2,77 проценти, што е солиден резултат за компанија која работи во сектор со релативно ниски трговски маржи и висока ценовна конкуренција.

Пресметано во евра, според просечен курс од околу 61,5 денари за едно евро, ЛУКОИЛ МАКЕДОНИЈА во текот на 2024 година остварил приходи од приближно 153 милиони евра, додека добивката пред оданочување изнесувала околу 4,25 милиони евра.

Во компанијата во просек биле вработени 545 лица, што дополнително ја потврдува нејзината улога како еден од поголемите работодавци во секторот на трговија со нафтени деривати.

ЛУКОИЛ МАКЕДОНИЈА наспроти ЛУКОИЛ ХРВАТСКА – Што покажува регионалната споредба?

Кога финансиските резултати на ЛУКОИЛ МАКЕДОНИЈА ќе се стават во поширок регионален контекст, станува јасно дека компанијата остварува резултати кои ја надминуваат големината на домашниот пазар.

Иако Македонија е една од најмалите економии во регионот, со ограничена потрошувачка и релативно мал број жители, ЛУКОИЛ успева да задржи силна конкурентска позиција и да биде еден од клучните играчи во секторот на нафтени деривати.

За разлика од Македонија, Хрватска располага со значително поголем пазар. Земјата има речиси двојно повеќе жители, развиена туристичка индустрија која во летните месеци генерира огромна дополнителна побарувачка за горива, како и многу поголем транзитен сообраќај. Сите овие фактори природно создаваат услови компаниите што работат таму да остваруваат значително повисоки приходи.

Од друга страна, конкуренцијата во Хрватска е далеку поизразена отколку во Македонија. Пазарот го предводат големи регионални компании како ИНА, која има доминантна позиција, и ПЕТРОЛ ДОО, Загреб, словенечката групација која во последните години значително го прошири своето присуство на хрватскиот пазар.

Во таква средина, ЛУКОИЛ Хрватска мора да се натпреварува со компании кои располагаат со многу поголеми финансиски и пазарни капацитети.

Интересно е што, и покрај разликите во големината на двата пазари, ЛУКОИЛ располага со речиси идентична малопродажна мрежа. Во Македонија компанијата има околу 40 бензински станици, додека во Хрватска располага со околу 44 продажни објекти.

Ова покажува дека двете компании имаат сличен физички капацитет за продажба, но работат во сосема различни економски услови.

Според јавно достапните финансиски извештаи, ЛУКОИЛ Хрватска во 2024 година остварил приходи од приближно 339 милиони евра, што е околу 2,2 пати повеќе од приходите на ЛУКОИЛ МАКЕДОНИЈА, кои изнесувале околу 153 милиони евра.

На прв поглед, оваа разлика изгледа значителна, но кога ќе се земат предвид големината на хрватскиот пазар, бројот на жители, туристичкиот промет и вкупната потрошувачка на горива, може да се заклучи дека ваквиот однос е сосема очекуван.

Различни пазари – различна динамика

Интересна е и споредбата на динамиката на раст меѓу двете компании.

ЛУКОИЛ Хрватска во 2024 година остварил значително повисок раст на приходите отколку ЛУКОИЛ МАКЕДОНИЈА. Приходите на хрватската компанија се зголемиле за 34,71 проценти, додека приходите на македонската компанија пораснале за 5,89 проценти.

Сепак, бројките покажуваат уште еден интересен аспект.

Кај ЛУКОИЛ МАКЕДОНИЈА добивката пред оданочување пораснала за 64,37 проценти, односно повеќе од десет пати побрзо од растот на приходите.

Таквиот однос најчесто укажува дека компанијата успеала да ја подобри оперативната ефикасност, подобро да ги контролира трошоците и поефикасно да управува со своите ресурси.

Од друга страна, кај ЛУКОИЛ Хрватска растот на резултатите во голема мера бил поддржан од значително поголемиот обем на продажба, што е и очекувано на пазар со многу повисока потрошувачка на горива.

Важно е, сепак, да се напомене дека овие две компании не можат целосно директно да се споредуваат според профитабилноста, бидејќи јавно достапните финансиски податоци не се идентични.

За ЛУКОИЛ МАКЕДОНИЈА е достапна добивката пред оданочување, додека кај ЛУКОИЛ Хрватска најчесто се објавува нето-добивката, односно добивката по плаќањето на данокот. Поради тоа, директна споредба на профитните маржи би барала податоци пресметани врз иста основа.

Добра позиционираност на домашниот пазар

И покрај тоа што работи на значително помал пазар, ЛУКОИЛ МАКЕДОНИЈА успева да ја задржи позицијата на втор најголем синџир на бензински станици во земјата и еден од носителите на конкуренцијата во секторот.

Компанијата успешно ја одржува продажната мрежа, инвестира во модернизација на бензинските станици, нуди дополнителни услуги за потрошувачите и континуирано работи на подобрување на корисничкото искуство.

Финансиските резултати за 2024 година покажуваат дека компанијата не само што успеала да го зголеми прометот, туку и значително да ја подобри ефикасноста на работењето, што претставува еден од најважните показатели за долгорочна стабилност.

Во услови кога енергетскиот сектор и понатаму останува изложен на бројни глобални ризици – од геополитички тензии, преку ценовни осцилации на суровата нафта, до забрзаната енергетска транзиција – ваквите резултати претставуваат дополнителна потврда дека компанијата успешно се приспособува на променливите пазарни услови.

Иако ЛУКОИЛ Хрватска работи на значително поголем пазар и остварува повеќе од двојно повисоки приходи од ЛУКОИЛ МАКЕДОНИЈА, споредбата покажува дека македонската компанија успешно ја користи својата позиција на домашниот пазар. Стабилниот раст на приходите, значителното зголемување на добивката и подобрената оперативна ефикасност ја вбројуваат меѓу најуспешните компании во секторот на трговија со нафтени деривати во Македонија.

Воедно, регионалната споредба потврдува дека големината на пазарот не е единствениот фактор што го определува квалитетот на работењето. Ефикасното управување, оптимизацијата на трошоците, развиената продажна мрежа и довербата на потрошувачите се фактори што можат значително да ја подобрат конкурентноста на една компанија, без оглед на големината на економијата во која работи.

Со оглед на остварените резултати и континуираното присуство на домашниот пазар, ЛУКОИЛ МАКЕДОНИЈА останува една од компаниите што успешно ја потврдуваат својата позиција меѓу најголемите и најуспешните деловни системи во земјата.