РЕС: Сопственото производство како главна конкурентска предност на двигател на промените

Во услови на нестабилни цени на електричната енергија и зголемена неизвесност на европските енергетски пазари, сигурното снабдување и предвидливите трошоци станаа еден од клучните предуслови за конкурентноста на компаниите.

Во таква средина, РЕС (Renewable Energy Supply) за релативно краток период се позиционираше како еден од позначајните снабдувачи со електрична енергија на слободниот пазар во Македонија, градејќи ја својата конкурентска предност врз сопствено производство од обновливи извори и долгорочни партнерства со домашни и регионални производители.

По силните резултати остварени во 2023 година, компанијата го задржа позитивниот тренд и во 2024 година.

Според официјалните финансиски податоци, РЕС остварил приходи од 6.159.134.435 денари, додека добивката пред оданочување достигнала 84.511.793 денари.

Во однос на претходната година, приходите се зголемени за 3,58 проценти, што беше доволно компанијата да се искачи на 44. место меѓу најголемите компании во Македонија според рангирањето на 200 НАЈГОЛЕМИ И НАЈУСПЕШНИ.

Иако профитната маржа во секторот за снабдување со електрична енергија традиционално е релативно ниска поради високите трошоци за набавка на енергија, финансиските резултати покажуваат стабилно работење и континуитет во растот.

Тоа е особено значајно ако се има предвид дека компанијата работи во еден од најдинамичните и најнепредвидливите сектори, каде цените секојдневно се менуваат под влијание на берзанските движења, временските услови и геополитичките случувања.

Од зависност од увоз кон поголема енергетска независност

Македонскиот електроенергетски систем со години беше силно зависен од увозот на електрична енергија, особено во периоди кога домашното производство не можеше да ги задоволи потребите на стопанството и домаќинствата.

Во такви услови, цената на електричната енергија во голема мера зависеше од состојбите на регионалните берзи, движењето на цените на природниот гас и другите енергенси, како и од глобалните економски и политички случувања.

Енергетската криза што ја зафати Европа во последните години дополнително ја нагласи потребата од поголема диверзификација на изворите на снабдување и поголемо домашно производство. Во тој период многу компании беа изложени на значителни ценовни осцилации, што директно се одрази врз нивните производствени и оперативни трошоци.

Во такви околности, моделот што го развива РЕС претставува поинаков пристап на македонскиот пазар. Наместо снабдувањето во најголема мера да се темели на набавка на електрична енергија од регионалните берзи, компанијата својата стратегија ја гради врз производство од обновливи извори, долгорочни договори и сопствени производствени капацитети.

Таквиот пристап овозможува поголема стабилност при обезбедувањето на потребните количини електрична енергија, но и поголема предвидливост на трошоците, што е особено важно за компаниите кои работат со висока потрошувачка на електрична енергија.

Истовремено, зголемувањето на производството од обновливи извори придонесува и за постепено намалување на зависноста од увоз, што претставува една од стратешките цели на македонскиот енергетски сектор.

Сопственото производство како клучна конкурентска предност

Снабдувачот со електрична енергија РЕС својата пазарна позиција ја темели на пристап до сопствени производствени капацитети од обновливи извори на енергија, како и на долгорочна соработка со домашни и регионални производители.

Токму ова е една од најголемите разлики во однос на дел од останатите снабдувачи на слободниот пазар. Додека голем број компании електричната енергија ја обезбедуваат речиси целосно преку набавка на регионалните берзи, РЕС располага со сопствена производствена база во Северна Македонија и Бугарија.

Пристапот до сопствено производство овозможува поголема контрола врз обезбедувањето на електричната енергија и намалување на изложеноста на ценовните осцилации на берзите. Во услови на нестабилен пазар, тоа претставува важен механизам за управување со ризикот и создава можност за поголема предвидливост на цените што им се нудат на клиентите.

Благодарение на ваквиот модел, РЕС е единствениот снабдувач на македонскиот пазар кој нуди можност за снабдување со електрична енергија по фиксни цени. За компаниите што работат со однапред дефинирани буџети и долгорочни договори, ваквата предвидливост претставува значајна предност, бидејќи го намалува ризикот од неочекувано зголемување на трошоците за електрична енергија.

Регионална производствена мрежа и диверзифицирани извори на енергија

Основата на овој модел се производствените капацитети и партнерствата што компанијата ги има изградено во Македонија и регионот. Еден од основачите на РЕС е македонската компанија Централ Инвест, заедно со својата сестринска компанија Феро Инвест, кои располагаат со електрани од обновливи извори на енергија со вкупен инсталиран капацитет од 35 MW.

Вториот основач, бугарската компанија КЕР ТОКИ ПАУЕР, располага со сопствени производствени капацитети од 90 MW во Бугарија, а преку својата балансна група соработува со други производители со вкупен инсталиран капацитет што надминува 400 MW.

Покрај капацитетите на своите основачи, РЕС има склучено договори за откуп на електрична енергија со околу 80 приватни производители во Северна Македонија, кои управуваат со хидроелектрани, фотоволтаични централи и биогасни постројки. Нивниот вкупен инсталиран капацитет изнесува приближно 55 MW, што дополнително ја диверзифицира производствената база и ја зголемува сигурноста во снабдувањето.

Ваквата комбинација од сопствено производство, долгорочни договори и регионална соработка овозможува поголема независност од дневните берзански ценовни флуктуации. Истовремено, таа создава услови за подобро планирање на набавката на електрична енергија и поефикасно управување со ризиците, што претставува значајна предност во сектор каде цените можат значително да се менуваат за многу краток период.

Технологија и балансирање како дел од конкурентноста

Покрај производствените капацитети, важен сегмент од работењето на РЕС е управувањето со електроенергетското портфолио. Компанијата располага со стручен кадар и специјализирани софтверски решенија за балансирање на производството и потрошувачката на електрична енергија.

Во современите електроенергетски системи, балансирањето има клучно значење, бидејќи производството и потрошувачката мора постојано да бидат усогласени. Со користење на современи дигитални алатки, компанијата може навремено да ги следи промените на пазарот, да ги оптимизира количините електрична енергија и да ги намали трошоците што произлегуваат од пазарните отстапувања.

Таквиот пристап овозможува поголема ефикасност во работењето, но и поголема сигурност за клиентите, особено во периоди кога пазарот е изложен на висока нестабилност.

Флексибилни модели на снабдување

Различните категории компании имаат различни потреби кога станува збор за снабдувањето со електрична енергија. Поради тоа, РЕС нуди повеќе модели на снабдување, кои можат да се приспособат на структурата на потрошувачката и на финансиските потреби на клиентите.

Освен снабдување по фиксни цени, компанијата нуди и модели поврзани со движењата на регионалните берзи, како и комбинирани решенија што овозможуваат баланс помеѓу ценовната сигурност и можноста за искористување на поволните пазарни услови.

За деловните субјекти, ваквата флексибилност претставува можност подобро да ги планираат трошоците за електрична енергија, што е особено важно за производствените компании и за бизнисите кај кои електричната енергија претставува значителен дел од вкупните оперативни расходи.

Конкуренцијата како двигател на промените

Развојот на либерализираниот пазар на електрична енергија во Македонија овозможи појава на нови снабдувачи и поголем избор за компаниите што набавуваат струја на слободниот пазар. Во таква средина, конкуренцијата стана еден од главните фактори за подобрување на услугите, развој на нови модели на снабдување и поголема ценовна конкурентност.

РЕС е меѓу компаниите што придонесоа за овој процес, нудејќи модел кој во голема мера се потпира на производство од обновливи извори и долгорочно планирање, наместо исклучиво на краткорочни берзански набавки. Таквиот пристап овозможи проширување на понудата на слободниот пазар и создаде дополнителни можности за компаниите што бараат поголема ценовна предвидливост.

Искуствата што компанијата ги споделува преку своите комуникациски канали покажуваат дека дел од клиентите токму во фиксните договори препознаваат начин за подобро планирање на трошоците и намалување на влијанието од ценовните осцилации на пазарот на електрична енергија.

Обновливите извори како долгорочна развојна стратегија

Енергетската транзиција е еден од најважните процеси што во моментов се одвиваат во Европа, а обновливите извори на енергија стануваат сè поважен дел од националните енергетски системи. Во тој контекст, компаниите што располагаат со сопствено производство од сонце, вода или други обновливи извори имаат подобра позиција да одговорат на идните пазарни предизвици.

Со комбинацијата од сопствени производствени капацитети, партнерска мрежа, современи системи за балансирање и различни модели на снабдување, РЕС изгради препознатлив деловен модел што ја намалува зависноста од увоз и создава поголема сигурност во снабдувањето.

Континуираниот раст на приходите, позиционирањето меѓу најголемите компании во земјата и фокусот на обновливите извори покажуваат дека компанијата успешно ја користи либерализацијата на пазарот за да изгради конкурентна позиција.

Во услови кога стабилноста на снабдувањето и контролата на енергетските трошоци стануваат сè поважни за стопанството, ваквиот пристап претставува значајна конкурентска предност и придонесува кон понатамошниот развој на македонскиот енергетски пазар.